Türk veraset vergisi sistemi, yasal mirasçılar (çocuklar, torunlar, sağ kalan eş) için kişi başı yüksek istisna muafiyetleri tanıyan ve %1'den %10'a kadar kademeli artan son derece avantajlı bir vergi tarifesine sahiptir. Ancak yabancı unsurlu veya yurt dışında ikamet eden mirasçılar için noterden veraset ilamı alma yasağı (MÖHUK m.43) ve vergi dairesi ilişiksiz belgesi gibi özel hukuki prosedürler zorunludur. Aşağıdaki hesaplayıcı ile miras verginizi ve tapu intikal masraflarınızı hesaplayabilir veya miras hukuku ekibimizle görüşebilirsiniz.
7338 Sayılı Kanun m.16 Uyarınca Güncel Veraset Vergisi Tarifesi
Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Madde 16 uyarınca, miras payından yasal istisna tutarı düşüldükten sonra kalan net matraha şu kademeli oranlar uygulanır:
- 1. Dilim (İlk 3.000.000 TL için): %1 (Yasal Mirasçılar) / %10 (İvazsız / Akraba Dışı)
- 2. Dilim (Sonraki 7.000.000 TL için): %3 (Yasal Mirasçılar) / %15 (İvazsız / Akraba Dışı)
- 3. Dilim (Sonraki 15.000.000 TL için): %5 (Yasal Mirasçılar) / %20 (İvazsız / Akraba Dışı)
- 4. Dilim (Sonraki 30.000.000 TL için): %7 (Yasal Mirasçılar) / %25 (İvazsız / Akraba Dışı)
- 5. Dilim (55.000.000 TL'yi aşan kısım için): %10 (Yasal Mirasçılar) / %30 (İvazsız / Akraba Dışı)
- Yasal İstisna Muafiyeti (m.4/b): Her bir çocuk ve eşin hissesine düşen yasal istisna tutarı (2.907.136 ₺) doğrudan vergiden muaftır.
- Ödeme Kolaylığı: Hesaplanan veraset vergisi defaten değil, 3 yıl içinde 6 eşit taksitte (her yılın Mayıs ve Kasım aylarında) ödenir.
Yabancı Mirasçılarda Zorunlu Mahkeme Veraset İlamı (MÖHUK m.43)
Türk vatandaşlarının noterlerden birkaç dakikada aldığı Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı), yabancı veya çifte vatandaşlar için mahkeme yoluyla alınmak zorundadır:
- Noterlerin Yetkisizliği: Noterlik Kanunu ve MÖHUK m.43 uyarınca muris veya mirasçılardan birinin yabancı uyruklu olması halinde noterler veraset ilamı tanzim edemez.
- Sulh Hukuk Mahkemesi Prosedürü: Yabancı mirasçıların Sulh Hukuk Mahkemesi'nde hasımsız mirasçılık belgesi davası açması gerekir. Mahkeme yurt dışından getirilen apostilli ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneklerini inceler.
- Taşınmazlarda Türk Hukuku Yetkisi (MÖHUK m.20): Türkiye'de bulunan gayrimenkullerin intikalinde ölen kişinin yabancı vasiyetnamesi bulunsa dahi Türk Miras Hukuku (lex rei sitae) uygulanır.
Vergi Dairesi İlişiksiz Belgesi ve Mirasın Yurt Dışına Transferi
Miras kalan gayrimenkullerin satılabilmesi veya banka hesaplarındaki paraların çekilebilmesi için vergi ilişiğinin kesilmesi şarttır:
- Beyanname Verme Süresi (VİV m.9): Ölümün yurt dışında gerçekleşmesi ve mirasçıların yurt dışında bulunması halinde beyanname verme süresi 6 aydır (mirasçılar farklı ülkelerde ise 8 ay).
- İlişiksiz Belgesi: Veraset beyannamesi verilip tahakkuk eden verginin ilk taksiti veya teminatı yatırıldıktan sonra vergi dairesi resmi 'İlişiksiz Belgesi' düzenler. Bu belge olmadan tapuda devir veya bankada para ödemesi yapılamaz.
- Yurt Dışına Döviz Transferi: Miras kalan paranın veya gayrimenkul satış bedelinin bankalar aracılığıyla yurt dışına (ABD, Avrupa vb.) transferi için mahkeme veraset ilamı, ilişiksiz belgesi ve MASAK kaynak beyanı ibraz edilir.
Tapu İntikal Harcı ve Saklı Pay Kuralları
Miras kalan taşınmazların mirasçılar adına tescilinde şu kurallar geçerlidir:
- İntikal Harcı Avantajı (Harçlar Kanunu 4 sayılı tarife m.4/c): Normal gayrimenkul satışında %4 tapu harcı ödenirken, terekeden intikalde belediye emlak rayiç bedeli üzerinden yalnızca binde 6,83 (‰6,83) intikal harcı ödenir.
- Saklı Pay Hakları (TMK m.505-506): Murisin altsoyu (çocukları) ve sağ kalan eşi kanunen saklı paylı mirasçıdır; vasiyetname ile bu hakları tamamen ellerinden alınamaz.
- Mirası Ret Hakkı (TMK m.605): Murisin Türkiye'de borca batık olması durumunda mirasçılar 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak mirası kayıtsız şartsız reddedebilirler.
Sıkça sorulan sorular
Türkiye'de miras kalan mal için ne kadar veraset vergisi ödenir?
Yasal mirasçılar (çocuklar ve eş) için veraset vergisi kişi başı yasal istisna (2.907.136 ₺) düşüldükten sonra %1 ile %10 arasında kademeli olarak hesaplanır. Üçüncü şahıslara yapılan ivazsız vasiyetlerde oran %10 ila %30 arasındadır.
Yabancı uyruklu mirasçılar noterden veraset ilamı alabilir mi?
Hayır. Murisin veya mirasçıların yabancı olması durumunda noterler veraset ilamı veremez. Sulh Hukuk Mahkemesi'nden mahkeme kararıyla veraset ilamı alınması yasal zorunluluktur.
Veraset ve İntikal Vergisi peşin mi ödenmek zorundadır?
Hayır. Veraset vergisi kanunen 3 yıl içinde 6 eşit taksitte (her yıl Mayıs ve Kasım aylarında) ödenebilir.
Miras kalan parayı veya gayrimenkul satış bedelini yurt dışına transfer edebilir miyim?
Evet. Mahkeme veraset ilamı alınıp tapu intikali yapıldıktan ve vergi dairesinden 'İlişiksiz Belgesi' temin edildikten sonra tüm miras geliri resmi bankacılık kanalıyla serbestçe yurt dışına transfer edilebilir.
Tapuda miras intikali yapılırken ne kadar tapu harcı ödenir?
Miras intikalinde normal satış harcı (%4) uygulanmaz; 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince taşınmazın emlak vergisi değeri üzerinden yalnızca binde 6,83 (‰6,83) oranında intikal harcı ödenir.
Veraset beyannamesi ne zamana kadar verilmelidir?
Ölüm Türkiye'de gerçekleşmişse 4 ay; ölüm veya mirasçılar yurt dışındaysa 6 ay (mirasçılar farklı yabancı ülkelerde ise 8 ay) içinde vergi dairesine beyanname verilmelidir.
